Dodatek mieszkaniowy: komu się należy, jak go uzyskać, ile wynosi ta dopłata do czynszu

Zdjęcie: Depositphotos
O dodatek mieszkaniowy mogą się ubiegać zarówno właściciele mieszkań czy domów, jak i najemcy. Warunek: dochód oraz powierzchnia mieszkania nie mogą przekraczać ustawowych norm. Sprawdź czy należy ci się dodatek mieszkaniowy. Może on zmniejszyć koszty utrzymania mieszkania nawet o kilkaset złotych!

Dodatek mieszkaniowy nie jest zapomogą tylko dla najuboższych. Jeśli zarabiasz ponad 4 tys. zł i masz rodzinę na utrzymaniu, to też masz prawo do dodatku mieszkaniowego. Z kolei dla tych, którzy np. z powodu pandemii koronawirusa wpadną w tarapaty finansowe, dodatek mieszkaniowy może okazać się kołem ratunkowym.

Po dodatek mieszkaniowy z dochodem 1500 zł na osobę

Jeśli twój dochód „na członka gospodarstwa domowego” w ostatnich 3 miesiącach nie przekracza zbytnio 1500 zł, możesz starać się o dodatek mieszkaniowy. Skąd wzięła się ta kwota? To wskaźnik urzędowy, tj. 125% najniższej emerytury ogłaszanej przez ZUS(obecnie 1200 zł).
Jeśli jesteś osobą samotną, to dochód uprawniający do dodatku mieszkaniowego jest wyższy i wynosi 175% najniższej emerytury, czyli obecnie 2100 zł.

Musisz też wiedzieć, że chodzi o dochód przed opodatkowaniem, ale po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, a także składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz chorobowe.

Uwaga! Do dochodu nie wlicza się świadczeń, z których być może już korzystasz, np. dopłat do czynszu w ramach programu „Mieszkanie na Start”, ale także m.in. świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, czy pomocy w zakresie dożywiania i zasiłków pielęgnacyjnych.

A co jeśli dochód twojego gospodarstwa domowego minimalnie przekracza ustawowy pułap 1500 zł na osobę? Też możesz starać się o dodatek, ale dostaniesz go pomniejszony o kwotę nadwyżki. Np. jeśli dochód wynosi 1600 zł na osobę, to dodatek mieszkaniowy dostaniesz pomniejszony o 100 zł.

Jaki metraż uprawnia do dodatku mieszkaniowego?

Przyznanie dodatku mieszkaniowego zależy też od powierzchni mieszkania. Nie może ona przekraczać o więcej niż 30% ustawowej powierzchni normatywnej, która wynosi:
– 35 m kw., jeśli mieszka jedna osoba;
– 40 m kw. dla dwóch osób;
– 45 m kw. dla gospodarstwa trzyosobowego;
– 55 m kw. dla gospodarstwa czteroosobowego;
– 65 m kw. dla pięcioosobowego;
– 70 m kw. dla sześcioosobowego.

Uwaga! Każdy członek gospodarstwa domowego liczącego więcej niż sześć osób dostaje 5 m kw. dodatkowej powierzchni. Dodatkowe 15 m kw. dostanie osoba niepełnosprawna, poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

Możesz też mieć mieszkanie większe o 50% ponad normę, ale tylko wtedy, gdy udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. Takie dziwaczne mieszkania np. z małym pokojem i kuchnią, a do tego wielkim przedpokojem nie są rzadkością w naszym kraju. Można je spotkać zwłaszcza w przedwojennych kamienicach, w których duże mieszkanie dzielono po wojnie na mniejsze.

Powierzchnia mieszkania przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy

Liczba członków gospodarstwa domowego Powierzchnia normatywna 30% przekroczenie powierzchni normatywnej 50% przekroczenie powierzchni normatywnej
1 osoba 35 m kw. 45,5 m kw. 52,5 m kw.
2 osoby 40 m kw. 52 m kw. 60 m kw.
3 osoby 45 m kw. 58,5 m kw. 67,5 m kw.
4 osoby 55 m kw. 71,5 m kw. 82,5 m kw.
5 osób 65 m kw. 84,5 m kw. 97,5 m kw.
6 osób 70 m kw. 91 m kw. 105 m kw.

Informację o powierzchni użytkowej mieszkania możesz znaleźć np. w akcie notarialnym, w umowie najmu lub u zarządcy budynku.

Wspomnieliśmy, że powierzchnia mieszkania może być większa od normy metrażowej, ale nie więcej niż o 30% (z jednym wyjątkiem, gdy nadmetraż może wynieść 50%). W takiej sytuacji dodatek mieszkaniowy jest odpowiednio pomniejszany. Nalicza się go bowiem jedynie od powierzchni normatywnej, zaś za metry ponad normę płaci się normalnie.

Przykład: Małżeństwo z dzieckiem najmuje 52-metrowe mieszkanie, czyli jego powierzchnia nie przekracza więcej niż 30% normy metrażowej, która w tym przypadku wynosi 45 m kw. Dodatek mieszkaniowy będzie przysługiwał do 45 m kw. Od 7 m kw. nadwyżki rodzina zapłaci pełne koszty.
Jakie opłaty pomniejszy dodatek mieszkaniowy?

Urzędnicy, którzy rozpatrują wnioski o wypłatę dodatku mieszkaniowego uwzględniają opłaty za ogrzewanie, wodę, ścieki, wywóz śmieci, a także:

  • czynsz – w przypadku najemców,
  • zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną – w przypadku właścicieli mieszkań,
  • opłaty eksploatacyjne – w przypadku członków spółdzielni mieszkaniowych.

Jeśli w mieszkaniu lub domu nie ma centralnego ogrzewania, ciepłej wody albo gazu z sieci – dodatkowo możesz dostać ryczałt na zakup opału.

Nie zostaną natomiast uwzględnione wydatki z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, a także twoje rachunki za gaz z sieci i energię elektryczną.

Uwaga! Jeśli najmujesz mieszkanie od osoby prywatnej lub firmy, to uwzględnione zostaną twoje wydatki pokrywane w ramach czynszu, ale tylko do wysokości, jaka obowiązywałaby dla danego mieszkania z zasobach komunalnych, czyli gdyby należało ono do gminy.

Na jaki dodatek mieszkaniowy możesz liczyć?

Przede wszystkim musisz wiedzieć, że dodatek mieszkaniowy nie zrefunduje wszystkich wydatków. Może on pokryć co najwyżej 70% wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego mieszkania. Oznacza to, że 30% musisz zapłacić z własnej kieszeni. Gmina może jednak zwiększyć twój udział nawet do 50%.

To nie wszystko. Ustawowo określony jest maksymalny udział opłat mieszkaniowych w dochodach gospodarstwa domowego, któremu zostanie przyznany dodatek mieszkaniowy. Ponadto ten udział może się różnić w zależności od wysokości dochodów.

Uwaga! Jeśli jesteś osobą samotną, opłaty mieszkaniowe mogą uszczuplić twój domowy budżet o 15-20%, w przypadku gospodarstw dwu-, trzy- i czteroosobowych – o 12-15%, zaś w gospodarstwach większych – o 10-12%

Jak widzisz obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego jest dość skomplikowane i zależy od wielu czynników.

Przykład. Załóżmy, że dochód rodziny pana Pawła wynosi 4500 zł. Najmuje on z żoną i dwojgiem dzieci od prywatnej firmy 50-metrowe mieszkanie, za które płaci co miesiąc 1500 zł, w tym czynsz w wysokości 900 zł. Dodatek mieszkaniowy Pan Paweł powinien dostać bez kłopotów, bo spełnia warunki zarówno dochodowy, jak i metrażowy. Na jaką dopłatę może liczyć?
Zacznijmy od tego, że w opłatach Pana Pawła zostanie uwzględniony czynsz, który obowiązuje w czynszówkach komunalnych – w tym przypadku 375 zł. Łącznie daje to 975 zł (1500 zł minus 900 zł plus 375 zł).
Opłaty mieszkaniowe czteroosobowej rodziny, w której dochód na osobę nie przekracza najniższej emerytury (a tak jest w tym przypadku), mogą pochłaniać maksymalnie 12% dochodu. W przypadku pana Pawła jest to 540 zł. Tyle – zgodnie z ustawą – zapłaci z własnej kieszeni. A więc 975 zł minus 540 zł daje 435 zł. Na taki dodatek mieszkaniowy od gminy może liczyć pan Paweł.

A co się stanie, jeśli dochód czteroosobowej rodziny nie przekracza ustawowej normy na osobę, ale za to mieszkanie ma np. 60 m kw. Metraż przekracza więc powierzchnię normatywną, która wynosi 55 kw. Dodatek mieszkaniowy nie przepada, ale będzie nieco niższy, bo za metry ponad tę normę Pan Paweł zapłaci normalnie. Zatem opłaty (975 zł) trzeba podzielić przez 60 m kw., a potem pomnożyć przez normę 55 m kw. Daje to 812,5 zł. W tym przypadku dodatek mieszkaniowy wyniesie 272,5 zł (812,5 zł minus 540 zł).

Gdzie i jak załatwia się dodatek mieszkaniowy?

Stosowny wniosek trzeba złożyć w gminie (urzędzie dzielnicowym) lub ośrodku pomocy społecznej! Skąd wziąć druk? Najlepiej z urzędu. Formularz do wydrukowania zwykle jest też zamieszczony na stronie internetowej urzędu.

Oprócz wniosku o dodatek mieszkaniowy będziesz musiał wypełnić deklarację o dochodach. W gminie lub ośrodku pomocy społecznej dostaniesz druk wraz z instrukcją, jak go wypełnić i na podstawie jakich dokumentów (np. na podstawie zaświadczenia z miejsca pracy, odcinków rent, emerytur, alimentów, z uczelni o wysokości stypendium itp.). O wszystko pytaj w urzędzie. Zwłaszcza jeśli masz wątpliwości, co jest twoim dochodem, a co nie.

Od urzędników dowiesz się również, jakie zaświadczenia (m.in. potwierdzające osiągnięte dochody za trzy pełne miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku), dokumenty (np. umowę najmu) czy rachunki (np. za energię elektryczną za ostatni okres rozliczeniowy – jeśli twoje mieszkanie nie ma centralnego ogrzewania).

Jeśli mieszkasz w mieszkaniu – zarządca budynku albo inna osoba, której płacisz czynsz, musi potwierdzić twój wniosek o dodatek mieszkaniowy.

Uwaga! Na jego rozpatrzenie gmina ma miesiąc. W tym czasie możesz się spodziewać wizyty urzędnika w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Może on nawet zażądać złożenia oświadczenia majątkowego, w którym trzeba wykazać – pod groźbą odpowiedzialności karnej – wszystkie posiadane nieruchomości i ruchomości (np. działka i samochód) wraz z ich wartością szacunkową oraz oszczędności.

Gmina ma prawo odmówić pomocy, jeśli „w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy”.

Po dodatek mieszkaniowy co sześć miesięcy

Gmina nie wypłaci ci dodatku mieszkaniowego do ręki. Te pieniądze trafiają na konto administracji, ale ryczałty za brak ogrzewania centralnego, ciepłej wody i brak gazu odbiera się w kasie urzędu miasta, podobnie jest w przypadku właścicieli domów jednorodzinnych.

Procedurę związaną z dodatkiem mieszkaniowym trzeba powtarzać co sześć miesięcy. Na taki bowiem okres wydawana jest decyzja urzędu. Gdybyś w tym czasie dostał podwyżkę w pracy, nie musisz o tym informować urzędu. Obowiązuje zasada, że danego się nie zabiera. Dodatek przyznany na okres sześciu miesięcy jest twój!

Uwaga! Jeśli masz zaległości czynszowe, ale właściciel mieszkania nie wypowiedział ci jeszcze umowy najmu, możesz wystąpić do gminy o dodatek mieszkaniowy. Kiedy jednak zaczniesz go otrzymywać, musisz uiszczać swoją część opłat. Jeśli zaczniesz zalegać przez pełne dwa miesiące, dodatek zostanie zawieszony do czasu aż uregulujesz zaległości.

Podstawa prawna do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych,
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych,
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy

 

Informacje o dodatkach mieszkaniowych w wybranych miastach:

Dziękuję za konsultację Pani Elizie Chojnickiej, wicedyrektor departamentu mieszkalnictwa w Ministerstwie Rozwoju